logo s2

ГОД ПАМЯТИ И СЛАВЫ

ФИЛАРМОНИЯ VK

 

 


Март айда В. Халилов аттыг Тывкүрфилармония бодунуң доктаамал көрүкчүлерин солун болгаш янзы-бүрүлүг программалар-биле өөртүп турар дизе хөөредиг болбас. Эрткен чылын филармонияның 50 чыл болган оюнуң уланчы сөңү деп болур. А көрүкчүлерге ол чүгле өөрүшкүнү эккеп турар.


Хөгжүм, ылаңгыя дириг хөгжүм – каракка көзүлбес хуулгаазын, ол чүгле хөгжүм үезинде дыңнылып кээр. Оюн эгезинде ол хуулгаазын болдунар азы болдунмас бе деп кым-даа чугаалап шыдавас. Болдунзун дизе билдинмес алхимия, чүгле хөгжүм херекселдериниң, хөгжүмчүлерниң хөөнү эвес, а көрүкчүлерниң харыы хөөнү дээш оон-даа өске бүрүлбаазын чүүлдерден хамааржыр. Филармонияда ол хуулгаазын үргүлчүнүң аалчызы, хуулгаазынны элээн илби-шидилиг хөгжүмчүлер кылып шыдаар деп чүвени көрүкчүлер билир апарган.

«ТываДжазБэнд» Март 8-ке тураскааткан «Джазта чүгле мачолар» деп программазы-биле канчаар-даа аажок улуг белекти сөңнээн. Көдүүрлүүшкүннүг күүселде, таалал – шынап-ла сценада чүгле мачо-кадыр эрлер! Безин бэндиниң ийи херээжен киржикчилерин: «Софа, Надя, дыштанып алыңар…» дээш, залга олуртуп, чечек боодалдары-биле хүндүлээннер. Ол – өттүнүп болур эки чижек. Оон өскээр чугаалатынмас.

Шупту – көдүрлүүшкүнде. Хөгжүмчүлерни бурунгаар база бедидир дирижеру Саян Салчак баштаан. Бэндиниң ойнакчызы, аңаа капсырлаштыр филармонияның директору Игорь Дулуш чаңчылчаан кара шляпалыг, концерттиң башкарыкчызы кылдыр база көдүүрлүүшкүнде, сула чаңнап, баштактанмышаан. Боду чем кылып билбезин безин бүгүдеге чарлап, а өг-бүледе амданныг чем – өөнүң ишти, ыраажы Софья Кара-оолдуң ачызы деп «Барбекю» хөгжүмнүң эгезинде ооң амданныг чулуу кылыр дээнзиг чугаалаан. «Кижи-арбузту» хөгжүмчүлерниң хүндүлүг башкызы, өңнүү Симоновка тураскаатканнар. Чаңгыстың күүселдезинде шупту кайгамчык кылдыр чайыннааннар. Ийи шак чыгыы соксаал чок рояльга ойнап орган Отчугаш Сендажыны хамыктың артында көзүлбес «азыгда» боорга, таныштырары-биле бурунгаар үндүрүп «көргүскеннер». Аныяк «келдиртиишкинден» гитаражы Наиль Салчак өске-даа чаңгыстың күүседикчилери дег дендии өөрткен. «Чиң», «Европа» (ыяп-ла «Азияның төвүнде» деп немээр апарган), «Суг хаактарын» дыңнап ханмас! Оон өскеде бүгүдеге билдингир, «Мээң оруум» дээн ышкаш, композициялар чаңгыланган. Ону Моол чуртуг филпрмонияның ыраажызы Тэгшээ Цецендэлгэр күүсеткен.

«Юбка кедипкен» (херээженнер байырлалында арага ишкен эр кижилерни ынча дээр) «авазының чассыгбайлары» кудумчуларда бар-даа бол, бэндиде ындыглар чок! Мында – мачолар. Тыва кадыр эрлер. Чаңгыстың күүселдезинде тыва аяннар, хөөн бо-ла деже теп турган. Аңгы-аңгы суйулдарның холумаа. Чоорту, нотадан нотаже, өжегээр туткан үзүктелиишкиннерден (а ону мында хөлчок эки тудуп билирлер) көрүкчүлерниң хөөнү бедип-ле орган. Хөгжүмчүлер мынчаар «химичитьтеп» база билир. Сөөлүнде барып зал кыптыгып эгелээнин сценада база билип кааннар. Сеткил-хөөн эриин ажыр шаап эгелээн. Адыш часкаашкыннары үзүлбестеп, соксавастаан. «Би-ис!» деп алгы-биле «17-ги девискээрни» (сеткилинге таарышкан американ «17-ги участок» ынчаар «тыважытынган») негеп алганнар. Ол диңмиреп-ле үнген! Солистер чуртталгазында сөөлгү ойнап турар дег кылдыр берипкеннер.

Байырлал шинчизи болдуна берген! Кайгамчык!

Марттың ортан үезиниң субботазы дириг хөгжүмнүң «Үстүү-Хүрээ» фестивалының демдээ-биле эрткен. Красноярскыдан «Кали отели» – 2017 чылдың «Үстүү-Хүрээзиниң» эң дээре бөлүү чедип келген. Харылзаалар үзүлбези фестивальдың база бир демдээ. Эрткен чылын Красноярскыга Универсиадага бэндиниң киржилгезинге «отельжилер» улуг дузазын көргүскенин Игорь Дулуш, бо удаада бөрт чок тура, сценадан демдеглээн. Улаштыр ол 21 дугаар фестиваль бо чылын база болур деп чарлаан! Ол дугайында «улуг чагыг» келген.

Амдыызында форумнуң автору делегей сылдыстарындан кымнар аалдап кээри билдинмес деп турар. Коронавирус хамчыындан шупту чүве хенертен өскерли берип болур. Харалаан, АКШ-тан артистерниң концерти база вирустуң хайындан соңгаарлатынган.


Краснояржыларывысче ээп кээлиңер. Орук-чирик эки кээп, эртежик репетициялап алгаш, тулган хөөннүг сценаже үнүп келгеннер. Оларның аразында соктаар херекселдер артында «бистиң» Найыс Дулужувус биле сегел салдыг Евгений Ткачевувус «өрттедип» органнар. Ткачев Альберт Кувезин-биле «Ят-Хага» ойнап чораан (Кувезин – «оон-даа «чырык» сегел салы-ла» болгай).


Ийи кезектиг концертти ыраажызы Татьяна Пугачева солун, өөредиглиг, көрүкчүге чоок кылдыр башкарган. Ол үнү-биле билдилиг башкарар – ээзи канчаар күзей-дир, үнү ынчаар ана хостуг куттулуп турар. Хостуг, чиик, чоокка ап тура. Сактырга-ла ол дыңнакчыларга эвес, а бодунга топтуг ырлап органзыг. Дээр-дегбес хөөнү арыг кыңгырткайнып, чүгле чаңгыс кижиге чажыт Билиглерни хумагалыы-биле дамчыдып турганзыг. Базыткыыштарлыг херекселдерге ойнаар универсал (а бөлүкте шупту универсалдар) А. Молтянскийниң сөстери-биле, Татьяна дээрге оларның индуист кыс хиндиктиг бурганнарының Черде ээлчеглиг бодараашкыны-дыр. Сактырга-ла фестивальдың майгыннарлыг аяңы концерт залынче көжүп келгензиг.

Бо бөлүктү чүү онзаландырып турарыл? Күүсекчи мергежилиниң канчаар-даа аажок бедии биле биче сеткил. Кончуг нарын чүүлдерни, кыдыындан көөрге, чииги-биле күүседип турары. Шуптузунга чаңгыстап күүседип тура бодунуң чаяанын көргүзери. Кым-даа мында «сылдыссыравас». Сактырга-ла ноталар бот-боттарының соондан чайгаар-ла төрүттүнүп турганзыг. Ынчалза-даа мындыг «чиик» күүселгениң артында ажыл, ажыл база катап ажыл деп билип турар бис. База-ла шилип алган мергежилинге куът чок бердингени. Күзезивиссе ону Буян деп болур. Херекселинде чаңгыстың партиязын кижи бүрүзү чуртталгазында сөөлгү тыныжында күүседип турган дег…

Бразил джаз. Ол бир дугаар кезээ-дир. Талыгырда океан эриинде мурнуу-америк чурттуң кудумчужугаштарында апарган дег ожаашкын кижини шонуп каап турган дег. Босса-нова хөгжүмүнүң тургузукчузу Антонио Карлос Жобинниң аялгалары залды эргип, магададып, бодунга чагырып турган. Хөгжүмчүлер ол аялгага сөөлүнге чедир бердинген, оларның оозу бисче база дамчып турганзыг. А ыраажы португал, англи дылдарга ырлаарга төрээн дылда дег билдингир. Хөгжүм – каттыштырылганың өндүр күжү. Залга орган улус мону бадыткаарлар. Бир ырыны «Үстүү-Хүрээге» кээп турган уттундурбас «Сан-Ра Аркестраның» хөгжүмчүзү Дэн Рэйге тураскааткан. Хараалан, март 12-де Дэн бо орандан чорупкан…

«Кагыышкын биле суг», «Чалгыг», «Карнавал соонда даң бажы», «Ырлаар үн чок, дыыш чок хөгжүмчү», «Самбаны самнаалыңар», «Чаңгыс нотаның самбазы» болгаш кулакты тааладыр өске-даа композициялар. «Ипанемадан кысты» ону төнчү чок дыңнаксаар, залга орган Владимир Симчитке тускайлап күүседип бергеннер. А Маргарита Монгушка ол кежээ манавааны өөрүшкү болган – Красноярскыда күравтоинспекциядан коллегалары ооң ою таварышытр чечектер боодалын чоргусканын чарлааш, сценага тыпсып берген. Хенертен мындыг база болгулаар. Эки-ле-дир. Кижилер харылзааларының доңу быжыг-ла.


Ийиги кезээ – кол нуруузунда «Кали отелиниң» аялгалары. Бөдүүн сөстер дег, ынчалза-даа чиик күүселдезиниң артында улуг утка сиңниккен. «Даг чечээ»: «Сеңээ чечек сөңнээйн, ол чөөн-чүк имирээре бергенде, кежээки хаяада частып келген…» Азы «…бодалдарым агымы артыш айызының ыжы дег чурумалдыг…» Азы «…частың эзиртир чыды тыныжымны чиртип келди…» Азы «…чурталгаң өскээр эртип тур деп чугааладың… аңаа дегбе – бодуңнууңче көр…» «Макияж», «Дүвүрелим дугайында ырыжыгаш». Улаштыр танытынгыр делегей классиказын боттарыныы-биле күүселдезин дыңнакчылар сеткил ханыышкынныг хүлээп ап турган.


Магаадаашкын зал долу. «Би-ис!» деп алгылар. «Биске» база-ла ойнап берген.

Сеткил байырлалдары.

Марина КЕНИН-ЛОПСАН.

(«Тувинская правда»

солундан очулдуртунган).

ФИЛАРМОНИЯ в социальных сетях

mizhnarodniy logotip vk

yt logo

fb flogo blue broadcast 2

Устуу-Хурээ в социальных сетях

https://vk.com/ustuhure

уг логотип

фб flogo синий вещания 2

Instagram v051916 200

Филармония Контакты

 

Телефон: +7 (394-22) 2-15-20

E-mail: Этот адрес электронной почты защищён от спам-ботов. У вас должен быть включен JavaScript для просмотра.
Адрес: 667000, Республика Тыва, г. Кызыл,
ул. Щетинкина-Кравченко 58

Об использовании информации сайта

При цитировании или перепечатке материалов сайта, ссылка на www.tvgf.ru обязательна.
® 2011 - 2020 , ♪Тувгосфилармония им. В.М. Халилова♫

Яндекс.Метрика