IMG 8671

Июнь 2-де Тос-Булакка аъътан ча адарынга маргылдааны ТР-ниң Чазааның чанында Үрер хөгжүм оркестири эрттирген. Ол-ла черге урянхай чадан адар баг-кагарының маргылдаазы база эрткен. Бо маргылдаалар Тыва Арат Революстуг шерииниң (ТАРШ) Үрер хөгжүм оркестриниң 90 чылдаан ойюнга тураскааткан. Оркестрниң директору Артур Дулуш маргылдааже аъттан ча адарының Россия федерациязының президентизи Сергей Одиноковту болгаш бистиң чер-чуртуувус, «Мосфильмде» алдарлыг каскадер, озал-ондактыг киноларга аъттыг трюктар кылыр Орлан Монгушту чалааан.

Аъттан ча адарынга Сылдыс Монгуш (КХН «Суй-белек») бирги черни алган, үрер хөгжүм ойнакчылары Леонид Доспай-оол, Начын Донгак ийиги-үшкү черлерге дүшкен. «Баг кагарынга» Моолдуң часпас адар «Мергени» Хухийн Бямбажав бирги черни алган, ийиги черде Айдыс Хомушку, үшкү черни Артыш Монгуш биле Аяс Соян үлешкеннер. Бо маргылдаага ТР-ниң ча адарының федерациязының даргазы, ТР-ниң суйул сайыды Алдар тамдын боду база киришкен.

Россияның аъттан ча адарынга каш дакпыр чемпиону, даштыкыга болгулаан хөй санныг маргылдааларның киржикчизи С. Одиноков бистиң хөгжүмчүлеривиске бо маргылдаага белеткел болгаш ону эрттиреринге клнчуг улуг ужур-дузазын көргүскен. Маргылдаа бертинде хөгжүмчүлер болгаш өске-даа аъттан ча адарын сонуургааннарга мастер-классты көргүзүп берип, Тывада чиде берген турган бо спорттуң элээн чажыттарын ажыдып берген. С. Одиноков баг кагарының аргаларын кыдыындан шиңгээдип, бодунуң чиик чазы-биле баг кагар узун, чоон согуннарны база шенеп, баг шарыышкыннарны чалды ажыр адып үндүрүптер кылдыр өөрени шаап алган.

С. Одиноков биле О. Монгуш бир-үн-биле тыва хөгжүмчүлерге изиг байыр чедирип, улуг өөрүп четтиргенин илергейлээннер. А. Дулуштүң командазының демниин, өөреничелин, маргылдаа эрттиреринге улуг дузазын көргүскен Тывкүрфилармонияның ажылдакчыларын база сагыш ханыышкынныг демдеглээннер. С. Одиноков тыва ча адыкчылары-биле Россияга, даштыкыга-даа удавас ужуражы бээривис магатчок деп, эрткен маргылдааның протоколдары Мурнуу Көреяда делегей федерациязынче чоруй баар, ооң түңнелдери-биле российжи, делегей чергелиг маргылдааларже чалап болур деп чугаалаан.

Алдарлыг чер-чуртувус каскадер, кинога аъттар-биле чүзүн-баазын трюктар чогаадыр, бедиктерден аңдарлыышкыннар болгаш автомашиналар аңдарлып, үскүлежип турар көргүзүглерни каскадерларга айыыл чок болурун баш удур белеткээр, санаарын ол тергиин эки билир. Ооң фильмографиязында 200 ажыг кинолар бар. Ол Россияда болгаш даштыкыга болгулаар аъттарлыг чарыштарга кол шииткекчи бооп үрде мергежээн, чурттуң конкур (аъттыг моондактар ажа халыыр хевир) ассоциациязының даргазы.

О. Монгуш Москвада дарый безин херектерин аткаарладып, чер-чуртугларынга дузалажыр дээш кээп, маңнап орар аът кырындан тал шывыктарны, пластик саваларны, халаңайндыр азып каан баг одура шаварын боду бараалгадып, эге билиглерин берген. Моон соңгаар аът кырындан чыда-биле ажылдаарын, боо боолаарын база тайылбырлап, өөредир деп аазаан.

Күскээр Москвага болуп эрттер «Спасск суургалары» деп фестивальга үрер хөгжүм ойнакчылары аътка хөгжүмневишаан янзы-бүрү чыскаалып, бөөлденирин, аъттан ча адарын көргүзеринге база О. Монгуштуң ужур-дузазы улуг болур.

Бо чыл Тыва Чазактың Үрер хөгжүнге оркестринге ТАРШ-тың Үрер хөгжүм оркестриниң 90 харлаан ойюнуң демдээ-биле эрттип турар. Хөгжүмчүлер боттарын шериг хөгжүмчүлерниң салгакчылары бис деп ужур-барымдаалыг санап турарлар. Шериг оркестринге эдискилерге (труба ойнакчылары) Максим Мунзук болгаш суйул яамызының сайыды А. Тамдынның ачазы Константин Тамдын ойнап чорааннар. Оркестрниң баштайгы тыва дирижеру полковник Севээн Ондар турган. Ол дээрге Тыва Чазактың оркестриниң тургузукчузу Тимур Дулуштуң болгаш ооң кады-төрээннери Игорь, Амир, Артур Дулуштерниң ие талазындан кырган-ачазы болур.

Ча адарынга хөгжүм кандыг харылзаалыгыл деп хөй кижи айтырып болур. Харыы кончуг бөдүүн – чаңчылдарны эгидери, чон бүрүзү бодунуң иштики делегейин сайгарып алыры (самоидентификация) экономиктиг улуг идигни кылыптар деп РФ-тиң Президентизи В. Путин чугаалаан. А хөгжүмчүлер – суйул ажылдакчылары, олар биске классиктиг хөгжүмнү сөңнеп турар болганда, олар уттундурган чараш чаңчылдарны, оюннарны эгидериниң бирги одуруунга чоп туруп болбазыл?

Тыва эр кижиниң оюнунуң бир чараш, көрүштүг, аваангыр хевириниң бирээзин сонуургааннар ону Үстүү-Хүрээге, Шагаан-Арыгга, Москвага болуп эрткилээр фестивальдарга болгаш Наадымга көрүп алыр аргалыг болур. Москвага аът бүрүзүнүң ачыжазының (арендазының) өртээ 10 муң рубль чеде бээр. Аңаа чаңгыс аът алыр эвес, чаңгыс хүн репетициялаар эвес – аъттарны хөгжүм херекселдериниң дагжаарынга база чаңгыс эвес катап чаңчыктырар-ла болгай. 16 аътты 10 хонук иштинде ажыглаарын санап көрүңердаан. Үрер хөгжүмүвүс оркестри делегейде Тываның кымга-даа дөмейлешпес онзагайы сиңген демдээ апрганын билир бис. Ынчалза-даа ол ынчаар өскелерге чедери берге кылдыр тыва уран-чүүлдүң тугун бедидир көдүреринге кайы хире сагыш-сеткил күжү, чеже акша-төгерик негетинери көрүкчүлерге көзүлбес артып турар. Хөгжүмчүлер «Спасск суургазынга» төлептиг киржир дээш арткан үеде ынаар чарыыр акша ажылдап алыр байдалга чыгаткан. Ол фестивальга хөгжүмчүлер делегйде эң шыңгыы дыңнакчы, РФ-тиң Камгалал яамызының сайыды Сергей Шойгунуң мурнунга шылгалда тударлар.

Альберт В. Хомушку

Авторнуң фоточуруктары.

ФИЛАРМОНИЯ в социальных сетях

mizhnarodniy logotip vk

yt logo

fb flogo blue broadcast 2

Устуу-Хурээ в социальных сетях

https://vk.com/ustuhure

уг логотип

фб flogo синий вещания 2

Instagram v051916 200

Филармония Контакты

 

Телефон: +7 (394-22) 2-15-20

E-mail: Этот адрес электронной почты защищён от спам-ботов. У вас должен быть включен JavaScript для просмотра.
Адрес: 667000, Республика Тыва, г. Кызыл,
ул. Щетинкина-Кравченко 58

Об использовании информации сайта

При цитировании или перепечатке материалов сайта, ссылка на www.tvgf.ru обязательна.
® 2011 - 2019 , ♪Тувгосфилармония им. В.М. Халилова♫

Яндекс.Метрика