Тываның улустуң чурукчузу Начын Шалыктың ажылдарының делгелгези Тываның национал музейинде ажыттынган. Ол бодунуң чогаадыкчы чурталгазын театр уран-чүүлү-биле холбаан болгаш делгелгеде тыва театрның хөй-хөй ат-сураглыг шиилериниң сцена дерилгезиниң бичииледир кылган сомаларын, үе, төөгү аайы-биле таарыштырган идик-хевиниң чуруктарын көрүп болур силер. Чогум ында чүгле кадагалаттынган ажылдар бар, а оон-даа хөйү үезинде кижилерни өөртүп, чурукчунуң кайгамчык салым-чаяаны чонну магададып турган болгаш аңгы-аңгы холдарже тарай берген.


Делгелгениң байырлыг ажыдыышкынынга арбыны-биле чыглып келген чон мурнунга музей директору Каадыр-оол Бичелдей, суйул яамызының ажылдакчызы Сайдаана Хертек, хөгжүм-шии театрының директору Станислав Ириль болгаш өскелер-даа Н. Шалыктың театр болгаш чурулга уран-чүүлдеринге киирген улуг үлүүн демдеглеп, уран-чүүл, спортта болгаш күрүне сүлделеринге төөгүнү сайгарып, аңаа капсырлаштырып, кайыын укталганын «чугаалап» турар геральдиктиг им-демдектерни билдилии-биле чогаадып турарын чугулалааннар.

Оон аңгыда чурукчу «Үстүү-Хүрээ» фестивалының сценазының дерилгезин каш удаа кылган. Ол фестивальдың онзагайын ожаап, сеткилинге чоок хүлээп алыр болгаш дерилгени канчаар-даа аажок тывызык, хөйнү чугаалап, ол дерилгени көрген кижи хөйнү боданы бээринче албадаптар кылдыр уран-чечени-биле боттандырган.

Ажыдыышкынга келген ооң хөй санныг эш-өөрү байыр чедирип, чылыг, чымчак сөстерин чугаалап, ооң өөнүң иштин хөйнүң мурнунче чалап, Начын Кара-ооловичиниң чедиишкиннеринде, уран-чүүлде тывызыксыг дилээшкиннер үезинде кадайы бажыңынга оожургалды, чогаадыкчы байдалды тургусчуп берип турарында база-ла ужур бар, деткимчези кончуг улуг деп үнелээннер. Ам-даа өг-бүлелери-биле эдеришпишаан хевээр чаңгысклассчызы 20 чыл бурунгаар чурукчудан алган чонар-даш белээн ам-даа кадагалап чоруурун чугаалап, чыылганнарга көргүскен.

Харыы сөс алгаш чурукчу чыылганнарга мөгейип, ону чогаадыкчы делгемнерже оруун айтып берип, үдээн башкызы Майны Биче-ооловичиге четтириишкинин илередип тура, бо орандан эрте чоруткан ада-иезин сактып кээп, үнү сирлеш дээнин чыылганнар, чер уян чон болгаш, карактарынга бүлдейип келген чаштарын тудуп, сеткилинге чоок хүлээп ап, адыш часкап хүлээп алган.

Начын Шалык черле дөзер эвес, келген аалчыларның караанга бир дугаар илдигер чүүл – кылымал от кырында чыдаларда ыштаан хой эъди шиштеп каан одаг долгандыр Сүбедей-маадырывыстың шериглери турарын театржыдып кааны. Ажыдыышкын соонда аалчылар ол эътти, сүттүг шайны, боова-боорзакты чооглаан. Национал музейниң директору К. Бичелдей «Кым сен, Сүбедей?» деп айтырыг турбас кылдыр» деп баштактанмышаан чурукчуга бодунуң бижээни «Сүбедей» деп номун белекке бээрин аазаан. Ол номну чырыкче үндүреринге «Орус географтыг ниитилел» 1,8 млн. рубль-биле дузалаанын чогаалчы, эртемдээн, дыл шинчилекчизи демдеглээн. Шынап-ла ол номну парлап каанының шынары тулган. Географтыг ниитилел тыва номнар чырыкче үндүреринге канчаар-даа аажок улуг боттуг дузаны кадып турар.

Бо кыска чүүлге Н. Шалыктың чогаадыкчы оруун, ооң кылган ажылдарын каксы безин чырыдары берге. Делгелгени барып көрүп, сонуургаарын сүмелээрден башка. Харын-даа ооң-биле ужуражып, чугаалажыры оон-да солун – чогаадыкчы кижи болгаш тывызык, чарт чугаалыг, баштак. Ооң бодап алганы төлевилелдери солун! Национал паркты канчаар кылыптарын, ынаар оң талакы эриктен чеъп орук (канатная дорога) таварыштыр кеже бээринден бээр бодап каан. А тыва эки-турачыларга тураскаалды ынчангы Тыва Арат Республиктиң кызыгаарынга тургускаш, оларның амгы салгалдары, ниити чон инек-даштардан дистиништир салып, оларны база эки-турачы бүрүзүнге тураскаал кылдыр шимээр дээш оон-даа өске төлевилдерни ол бодап, бичиилеткен сомаларын силерге көргүзер. А төлевилелдер куруг черден үнмээн, ону социал-экономиктиг талаларын санап каан, амгы болгаш келир үениң сайзыралынче угландырган.

Чончу, ёзулуг тыва шинектиң кадагалакчызы, даштыкыга, иштикиге ындындан кээп турар тыва билиишкиннерин бодунуң ажылдарынче сиңирип, оозу-биле онзагайланып, ону кайы-даа чурттуң көрүкчүзү эскерип каар кылдыр ажылдап чоруур чурукчувус Начын Шалыкка моон-даа соңгаар Тываны бүдүн делегейге алдаржыдып чоруур улуг-улуг чогаадыкчы чедиишкиннерни күзеп каалыңар.

Альберт Хомушку.

ФИЛАРМОНИЯ в социальных сетях

mizhnarodniy logotip vk

yt logo

fb flogo blue broadcast 2

Устуу-Хурээ в социальных сетях

https://vk.com/ustuhure

уг логотип

фб flogo синий вещания 2

Instagram v051916 200

Филармония Контакты

 

Телефон: +7 (394-22) 2-15-20

E-mail: Этот адрес электронной почты защищён от спам-ботов. У вас должен быть включен JavaScript для просмотра.
Адрес: 667000, Республика Тыва, г. Кызыл,
ул. Щетинкина-Кравченко 58

Об использовании информации сайта

При цитировании или перепечатке материалов сайта, ссылка на www.tvgf.ru обязательна.
® 2011 - 2019 , ♪Тувгосфилармония им. В.М. Халилова♫

Яндекс.Метрика